Cold call คือการติดต่อขายกับลูกค้าที่ยังไม่เคยติดต่อกับผู้ขายมาก่อน [1] ในงานโทรศัพท์หมายถึงการโทรตามรายชื่อที่คัดตามเงื่อนไข เช่น ประเภทธุรกิจหรือพื้นที่ แล้วเปิดบทสนทนาครั้งแรกกับคนที่ไม่รู้จักผู้โทร [1] วิธีนี้ยังใช้ได้ทั้งการขายให้บริษัทและการขายให้ประชาชน แต่ก่อนกดโทรต้องตอบให้ได้ 3 ข้อ คือ งานนี้เข้าข่ายกฎหมายเรื่องไหน รายชื่อมาจากไหน และตัวเลขแบบไหนที่บอกว่าควรหยุด
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษากฎหมาย ถ้าธุรกิจของคุณมีหน่วยงานกำกับเฉพาะ เช่น ประกัน หลักทรัพย์ หรือสินเชื่อ ให้ตรวจเกณฑ์ของหน่วยงานนั้นเพิ่มด้วย
Cold call ต่างจากการโทรแบบอื่นตรงไหน
| แบบการโทร | คนรับสายรู้จักผู้โทรไหม | เป้าหมายของสายแรก | จุดที่ต้องระวัง |
|---|
| Cold call | ไม่รู้จัก ไม่เคยติดต่อกัน | ขอเวลาคุยสั้นๆ และดูว่าเหมาะกันไหม | ที่มาของรายชื่อ และคนรับสายระแวงเบอร์ที่ไม่รู้จัก |
| Warm call | เคยมีจุดติดต่อ เช่น กรอกฟอร์ม ขอเอกสาร หรือคุยกันที่งานแสดงสินค้า | ต่อจากเรื่องที่ลูกค้าเคยสนใจ | ต้องอ้างถึงจุดที่เคยติดต่อให้ถูก ไม่อย่างนั้นลูกค้าจะรู้สึกว่าถูกหลอก |
| โทรหาลูกค้าเดิม | เป็นลูกค้ากันอยู่แล้ว | ดูแล ต่อสัญญา หรือเสนอของเพิ่ม | ถ้าเสนอขายเพิ่ม การโทรนั้นยังเป็นการทำตลาด ไม่ใช่งานบริการ |
ตารางนี้เป็นการแบ่งของผู้เขียน คำว่า warm calling ในวงการขายบางแห่งยังใช้เรียกการโทรที่ศึกษาลูกค้ามาอย่างละเอียดก่อนโทรด้วย [1] เรื่องการแบ่งทีมคัดรายชื่อกับทีมปิดการขาย ดูบทความ Telesales กับ Telemarketing ต่างกันอย่างไร
โทรหาบริษัทกับโทรหาประชาชน กฎต่างกันตรงไหน
ตลาดแบบตรง
พระราชบัญญัติขายตรงและตลาดแบบตรง (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2560 นิยาม "ตลาดแบบตรง" ว่าการทำตลาดสินค้าหรือบริการโดยสื่อสารข้อมูลเพื่อเสนอขายโดยตรงต่อผู้บริโภคที่อยู่ห่างโดยระยะทาง และมุ่งหวังให้ผู้บริโภคแต่ละรายตอบกลับเพื่อซื้อ [3] มาตรา 27 ห้ามประกอบธุรกิจตลาดแบบตรง เว้นแต่จดทะเบียนตามกฎหมายนี้แล้ว [4] ผู้ฝ่าฝืนมาตรา 27 มีโทษตามมาตรา 51/1 คือจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และปรับอีกวันละไม่เกิน 10,000 บาทตลอดเวลาที่ยังฝ่าฝืน [3]
การจดทะเบียนยื่นต่อสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) ได้ทั้งยื่นเอง ทางไปรษณีย์ หรือระบบออนไลน์ คู่มือประชาชนระบุระยะเวลารวม 1 เดือน และไม่มีค่าธรรมเนียม [5] หลักประกัน เอกสารที่ต้องส่งให้ผู้บริโภค และสิทธิเลิกสัญญา อธิบายไว้แล้วในบทความ ทีมโทรขายต้องจดทะเบียนตลาดแบบตรงไหม
นิยามใช้คำว่า "ผู้บริโภค" [3] ผู้เขียนยังไม่พบแนวทางของหน่วยงานที่บอกตรงๆ ว่างานที่โทรหาบริษัทอย่างเดียวได้รับยกเว้นหรือไม่ ถ้างานของคุณเป็นแบบนี้ ให้ถาม สคบ. พร้อมสคริปต์จริง แล้วเก็บคำตอบเป็นลายลักษณ์อักษร
PDPA ใช้กับทั้งสองแบบ
กฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) มาตรา 6 นิยามข้อมูลส่วนบุคคลว่าข้อมูลเกี่ยวกับบุคคลที่ทำให้ระบุตัวบุคคลนั้นได้ ไม่ว่าทางตรงหรือทางอ้อม [2] แม้จะโทรขายให้บริษัท ชื่อและเบอร์มือถือของผู้จัดการฝ่ายจัดซื้อที่คุณจดไว้ก็ระบุตัวคนได้ จึงควรถือว่าเป็นข้อมูลส่วนบุคคล (การอ่านของผู้เขียน)
ข้อที่กระทบงาน cold call โดยตรงคือมาตรา 32 เจ้าของข้อมูลมีสิทธิคัดค้านการเก็บ ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลเพื่อวัตถุประสงค์การตลาดแบบตรงได้เมื่อใดก็ได้ และเมื่อคัดค้านแล้ว ผู้ควบคุมข้อมูลจะเก็บ ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลนั้นต่อไปไม่ได้ [2] ต้องแยกข้อมูลนั้นออกจากข้อมูลอื่นอย่างชัดเจนทันทีที่ได้รับแจ้ง [2] การฝ่าฝืนมาตรา 32 วรรคสอง มีโทษปรับทางปกครองไม่เกิน 3 ล้านบาทตามมาตรา 83 [2]
ในทางปฏิบัติ คำว่า "อย่าโทรมาอีก" ที่ลูกค้าบอกพนักงานคนเดียว ต้องมีผลกับทุกคนและทุกระบบโทรออกของบริษัท
| งานที่ทำ | เรื่องตลาดแบบตรง | เรื่อง PDPA |
|---|
| โทรเสนอขายถึงประชาชน แล้วปิดการขายในสาย | เข้าองค์ประกอบตามนิยาม เตรียมจดก่อนเริ่ม [3][4] | ใช้ ต้องรู้ฐานการใช้ข้อมูลและเคารพการคัดค้าน |
| โทรหาบริษัท คุยกับฝ่ายจัดซื้อ | ตัวบทไม่ได้เขียนยกเว้นไว้ชัด ให้ถาม สคบ. | ใช้กับชื่อและเบอร์ของคนที่คุยด้วย |
| โทรเบอร์กลางของสำนักงาน ไม่จดชื่อใคร | เหมือนแถวบน | ถ้าเริ่มจดชื่อหรือเบอร์ตรงของผู้รับสาย ให้ถือว่า PDPA เข้ามาเกี่ยวทันที |
| โทรแจ้งนัดหรือสถานะให้ลูกค้าเดิม ไม่มีการเสนอขาย | ไม่มีการเสนอขาย | ใช้ แต่ฐานการใช้ข้อมูลต่างจากการโทรขาย |
ตารางนี้เป็นการอ่านของผู้เขียนจากตัวบท ไม่ใช่คำวินิจฉัยของหน่วยงาน
รายชื่อมาจากไหน และใช้ได้แค่ไหน
คำถามที่ทีมโทรขายมักข้ามคือ "รายชื่อนี้ได้มาอย่างไร" PDPA มาตรา 24 ห้ามเก็บข้อมูลส่วนบุคคลโดยไม่ได้รับความยินยอม เว้นแต่เข้าข้อยกเว้นในมาตรานั้น เช่น จำเป็นต่อการปฏิบัติตามสัญญา หรือจำเป็นเพื่อประโยชน์โดยชอบด้วยกฎหมาย ซึ่งต้องชั่งกับสิทธิขั้นพื้นฐานของเจ้าของข้อมูล [2] ส่วนมาตรา 25 ห้ามเก็บข้อมูลจากแหล่งอื่นที่ไม่ใช่เจ้าของข้อมูลโดยตรง เว้นแต่แจ้งเจ้าของข้อมูลภายใน 30 วันนับแต่เก็บและได้รับความยินยอม หรือเข้าข้อยกเว้นที่ไม่ต้องขอความยินยอมตามมาตรา 24 หรือ 26 [2] ทั้งสองมาตราอยู่ในรายการที่มาตรา 83 กำหนดโทษปรับทางปกครองไม่เกิน 3 ล้านบาท [2]
ร่างแนวทางของสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (สคส.) ที่เปิดรับฟังความเห็นเมื่อ 7 กรกฎาคม 2569 แนะนำให้ระวังข้อมูลที่ได้จากการแบ่งปันกับบุคคลที่สามหรือผู้ค้าข้อมูล ให้ตรวจสอบแหล่งข้อมูลเหล่านั้น และให้แยกความยินยอมด้านการตลาดออกจากบริการหลัก [7] เอกสารนี้ยังเป็นร่าง ไม่ใช่ฉบับสุดท้าย [7]
| ที่มาของรายชื่อ | คำถามที่ต้องตอบได้ก่อนโทร | ความเสี่ยง |
|---|
| ลูกค้ากรอกฟอร์มขอให้ติดต่อกลับ | ฟอร์มบอกไหมว่าจะติดต่อเรื่องอะไร | ต่ำ และกลายเป็น warm call |
| นามบัตรจากงานแสดงสินค้าหรืองานสัมมนา | ตอนให้นามบัตร เจ้าของเข้าใจไหมว่าจะถูกติดต่อเรื่องขาย | ปานกลาง |
| เบอร์กลางที่บริษัทเป้าหมายเผยแพร่เอง | เป็นเบอร์สำนักงานหรือเบอร์ส่วนตัวของใคร | ปานกลาง |
| รายชื่อซื้อหรือแลกมาจากบุคคลที่สาม | ผู้ขายรายชื่อได้ข้อมูลมาอย่างไร มีหลักฐานความยินยอมไหม จะแจ้งเจ้าของข้อมูลตามมาตรา 25 อย่างไร | สูง |
| รายชื่อที่พนักงานนำติดตัวมาจากที่ทำงานเก่า | บริษัทเดิมเป็นเจ้าของข้อมูลหรือไม่ เจ้าของข้อมูลรู้ไหม | สูง |
คอลัมน์ความเสี่ยงเป็นความเห็นของผู้เขียน หลักง่ายๆ คือ ถ้าตอบไม่ได้ว่ารายชื่อมาจากไหนและใช้ฐานอะไร อย่าเพิ่งโทร
เช็กลิสต์ก่อนโทรสายแรก
- รู้แล้วว่างานนี้เข้าข่ายตลาดแบบตรงไหม และถ้าเข้าข่าย จดทะเบียนเสร็จแล้ว
- ทุกชุดรายชื่อมีบันทึกที่มา วันที่ได้มา และฐานการใช้ข้อมูล
- มีรายชื่อห้ามโทรกลางชุดเดียว พนักงานทุกคนและระบบโทรออกดึงจากชุดเดียวกัน
- มีปุ่มหรือขั้นตอนให้พนักงานบันทึกคำคัดค้านได้ในสายเดียว ไม่ต้องส่งเรื่องต่อหลายทอด
- เบอร์โทรออกอยู่ในชื่อบริษัท และโทรกลับแล้วมีคนรับหรือมีข้อความบอกว่าเป็นบริษัทอะไร
- ถ้าบันทึกเสียง มีคำแจ้งก่อนหรือขณะเก็บข้อมูลตาม PDPA มาตรา 23 [2] รายละเอียดอยู่ในบทความบันทึกเสียงสนทนาใน Call Center ตาม PDPA
- กำหนดเวลาที่โทรได้และจำนวนครั้งที่โทรซ้ำคนเดิมไว้ล่วงหน้า (เกณฑ์ภายในของบริษัท)
- กำหนดตัวเลขที่จะสั่งหยุดแคมเปญไว้ก่อนเริ่ม ตามหัวข้อท้ายบทความ
30 วินาทีแรก: โครงบทเปิดสาย
ผู้เขียนเห็นว่าบทเปิดสายควรตอบคำถามที่คนรับสายสงสัยให้หมดก่อนที่เขาจะตัดสินใจวาง คือ ใครโทรมา โทรมาทำไม ได้เบอร์มาจากไหน และใช้เวลานานเท่าไร โครงด้านล่างเป็นแนวทางของผู้เขียน
- บอกชื่อคนและชื่อบริษัท ตั้งแต่ประโยคแรก
- บอกเหตุที่โทรหาคนนี้ โยงกับที่มาของรายชื่อ เช่น เห็นบริษัทเปิดสาขาใหม่ หรือได้นามบัตรจากงานสัมมนา
- ขอเวลาแบบระบุนาที และให้ทางเลือกนัดเวลาอื่น
- ถามคำถามเปิด 1 ข้อ เกี่ยวกับงานของเขา ไม่ใช่สินค้าของคุณ
- ให้ทางออกที่ชัด ถ้าเขาไม่สนใจ ให้รับทราบและบันทึกทันที
ตัวอย่างสำหรับงานขายให้บริษัท (ปรับคำให้เข้ากับธุรกิจของคุณ)
"สวัสดีครับ ผมชื่อ (ชื่อ) จากบริษัท (ชื่อบริษัท) ครับ ได้นามบัตรคุณ (ชื่อ) จากงานสัมมนาเรื่อง (ชื่องาน) เมื่อสัปดาห์ก่อน ขอเวลา 2 นาทีถามเรื่องระบบรับสายของสาขาได้ไหมครับ ถ้าตอนนี้ไม่สะดวก นัดเวลาอื่นได้ครับ"
ถ้าคนรับสายบอกว่าไม่สนใจ ให้จบสายด้วยความเคารพ ถ้าเขาขอไม่ให้โทรมาอีก ต้องบันทึกเข้ารายชื่อห้ามโทรกลางทันที เพราะเป็นการคัดค้านการใช้ข้อมูลเพื่อการตลาดแบบตรงตามมาตรา 32 [2] ตัวอย่างคำพูด
"รับทราบครับ ผมจะนำเบอร์นี้ออกจากรายการโทรของบริษัทเลยครับ ขอบคุณที่สละเวลาครับ"
สิ่งที่ไม่ควรทำในบทเปิดสาย คือแสร้งว่าเคยคุยกันมาก่อน อ้างว่าโทรจากหน่วยงานรัฐหรือธนาคาร หรือซักข้อมูลส่วนตัวก่อนบอกว่าโทรมาเรื่องอะไร (ความเห็นของผู้เขียน) พฤติกรรมเหล่านี้ทำให้คนรับสายสับสนกับมิจฉาชีพ และทำให้เบอร์ถูกรายงานได้ง่าย
ตัวเลขที่ควรเก็บทุกสัปดาห์
ตัวชี้วัดในตารางเป็นชุดที่ผู้เขียนแนะนำ ไม่ใช่มาตรฐานของอุตสาหกรรม และบทความนี้ไม่ระบุค่าเป้าหมาย เพราะแต่ละสินค้าและแต่ละรายชื่อต่างกันมาก ให้ใช้ตัวเลขของทีมคุณเองเป็นฐาน
| ตัวชี้วัด | วิธีคิด | บอกอะไร |
|---|
| ครั้งที่โทร | นับทุกครั้งที่หมุนเบอร์ | ปริมาณงาน |
| อัตราติดต่อได้ | ครั้งที่ได้คุยกับคนที่ตั้งใจจะคุย ÷ ครั้งที่โทร | คุณภาพรายชื่อ และลูกค้ายอมรับสายจากเบอร์นี้ไหม |
| อัตราได้ขั้นถัดไป | นัดหมายหรือขั้นถัดไปที่ตกลงได้ ÷ ครั้งที่ได้คุย | บทเปิดสายและความเหมาะของกลุ่มเป้าหมาย |
| อัตราขอไม่ให้โทรอีก | คำขอหยุด ÷ ครั้งที่ได้คุย | รายชื่อผิดกลุ่ม หรือวิธีพูดทำให้คนรำคาญ |
| ข้อร้องเรียน | นับทุกเรื่องที่มาถึงบริษัท ทุกช่องทาง | ความเสี่ยงด้านชื่อเสียงและกฎหมาย |
| อัตรารับสายรายเบอร์ | สายที่มีคนรับ ÷ ครั้งที่โทร แยกตามเบอร์โทรออก | เบอร์ไหนอาจถูกติดป้ายบนแอป |
ตัวอย่าง (สมมติ): สัปดาห์หนึ่งทีมโทร 600 ครั้ง ได้คุยกับคนที่ตั้งใจจะคุย 150 ครั้ง ได้นัด 18 ราย และมีคนขอไม่ให้โทรอีก 9 ราย
- อัตราติดต่อได้ = 150 ÷ 600 = 25%
- อัตราได้ขั้นถัดไป = 18 ÷ 150 = 12%
- อัตราขอไม่ให้โทรอีก = 9 ÷ 150 = 6%
- ต้องโทรเฉลี่ย 600 ÷ 18 ≈ 33 ครั้งต่อ 1 นัด
ตัวเลขชุดนี้มีประโยชน์ตอนเทียบกับสัปดาห์ก่อนหน้า ถ้าอัตราติดต่อได้ลดลงแต่อัตราได้ขั้นถัดไปยังเท่าเดิม มักเป็นเรื่องรายชื่อหรือเบอร์โทรออก ถ้าอัตราติดต่อได้เท่าเดิมแต่คนขอหยุดเพิ่มขึ้น มักเป็นเรื่องกลุ่มเป้าหมายหรือบทพูด (ข้อสังเกตของผู้เขียน)
สัญญาณที่บอกว่าควรหยุดแคมเปญ
ตั้งเกณฑ์หยุดไว้ก่อนเริ่ม แล้วให้คนที่ไม่ได้รับผลตอบแทนจากยอดขายเป็นผู้ตัดสิน (แนวทางของผู้เขียน)
- อัตราขอไม่ให้โทรอีกพุ่งขึ้นจากสัปดาห์ก่อนชัดเจน: หยุดรายชื่อชุดนั้น แล้วตรวจที่มา
- มีข้อร้องเรียนว่าโทรซ้ำหลังปฏิเสธแล้ว: หยุดทั้งแคมเปญจนกว่าจะพบว่ารายชื่อห้ามโทรรั่วตรงไหน เพราะเป็นเรื่องมาตรา 32 [2]
- อัตรารับสายของเบอร์ใดเบอร์หนึ่งตกต่อเนื่อง: เบอร์อาจถูกรายงานบนแอปคัดกรองสาย ดูวิธีแยกสาเหตุในบทความเบอร์ธุรกิจโดนบล็อกหรือขึ้นว่าสแปม
- โทรออกจากซิมมือถือจำนวนมาก: ประกาศสำนักงาน กสทช. เรื่องมาตรการเพื่อป้องกันอาชญากรรมทางเทคโนโลยี สำหรับผู้รับใบอนุญาตประกอบกิจการโทรคมนาคม ลงราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 29 สิงหาคม 2568 และใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศ ข้อ 3 ให้ผู้ให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ตรวจสอบคัดกรองผู้ใช้บริการที่มีลักษณะผิดปกติ โดยดูจำนวนครั้งที่โทรออก พื้นที่การโทร ข้อมูลลูกค้า และอุปกรณ์ที่ใช้โทรออก เพื่อพิจารณาระงับการใช้บริการ [6] ข้อ 9 ยังให้ผู้ให้บริการห้ามอุปกรณ์ซิมบ็อกซ์หรือเกตเวย์ที่รองรับตั้งแต่ 4 ซิมขึ้นไปเชื่อมต่อโครงข่ายของตน เว้นแต่ลงทะเบียนกับสำนักงาน กสทช. แล้ว [6] ตัวบทกำหนดหน้าที่คัดกรองของผู้ให้บริการ ส่วนอาการที่ธุรกิจเห็น เช่น ซิมที่ใช้โทรถูกระงับ เป็นข้อสังเกตของผู้เขียน ถ้าเจอ ให้หยุดแคมเปญแล้วติดต่อผู้ให้บริการของเบอร์นั้น
- เจอรายชื่อชุดใหม่ที่ไม่มีใครบอกที่มาได้: อย่านำเข้าระบบโทรออกจนกว่าจะตอบคำถามในตารางที่มาของรายชื่อได้
ถ้าต้องหยุด อย่าแก้ด้วยการเปลี่ยนเบอร์โทรออกใหม่แล้วโทรรายชื่อเดิมต่อ เพราะต้นเหตุยังอยู่ และทำให้ธุรกิจดูน่าสงสัยมากขึ้น