Telesales คือการขายทางโทรศัพท์ที่มุ่งปิดการขายในสาย ส่วน Telemarketing เป็นคำกว้างกว่า ครอบคลุมการทำตลาดทางโทรศัพท์ทั้งการหารายชื่อ คัดความสนใจ นัดหมาย และการขาย [1][2] สำหรับนายจ้าง ชื่อตำแหน่งสำคัญน้อยกว่าคำถาม 2 ข้อ คือสายนี้มีเป้าหมายอะไร และสายนี้เข้าข่ายกฎหมายเรื่องไหน
สองคำนี้ต่างกันตรงไหน
สองคำนี้ไม่มีนิยามเดียวที่ทุกคนใช้ตรงกัน สารานุกรมออนไลน์จัด telesales เป็นรูปแบบหนึ่งของ telemarketing ที่มุ่งขายทางโทรศัพท์ ทั้งสายเข้าและสายออก [1] ส่วนบทความของผู้ให้บริการ call center บางแห่งแยกว่า telemarketing สร้างโอกาสและรายชื่อ แล้ว telesales เปลี่ยนโอกาสนั้นเป็นยอดขาย [2] บทความนี้ใช้ความหมายแบบแยกหน้าที่ เพราะช่วยจัดทีมได้ง่ายกว่า
| เรื่อง | Telemarketing | Telesales |
|---|
| เป้าหมายของสาย | สำรวจ คัดความสนใจ นัดหมาย | เสนอขาย ตอบข้อโต้แย้ง ปิดการขาย |
| รายชื่อที่ได้ | ใหม่ หรือยังไม่รู้ว่าสนใจ | ผ่านการคัดแล้ว หรือลูกค้าเดิม |
| ผลงาน | รายชื่อที่ผ่านเกณฑ์ นัดหมาย ข้อมูลถูกต้อง | คำสั่งซื้อ สัญญา ยอดขาย |
| ทักษะหลัก | ฟัง ถาม จับความต้องการ | อธิบาย เจรจา ปิดการขาย |
| เสี่ยงผิดพลาดถ้า | เร่งขายจนเสียความสัมพันธ์ | เร่งปิดจนให้ข้อมูลไม่ครบ |
ตารางนี้เป็นการจัดหมวดของผู้เขียน ในบางบริษัทคนคนเดียวทำทั้งสองงาน และก็ไม่ผิดถ้าวัดผลให้ตรงกับงาน
ควรตั้งทีมแบบไหน
แนวทางนี้เป็นความเห็นของผู้เขียน ให้เริ่มจากสินค้าและการตัดสินใจของลูกค้า ไม่ใช่จากชื่อทีมของคู่แข่ง
| ลักษณะสินค้าและลูกค้า | แบบทีมที่เหมาะเริ่มต้น | เหตุผล |
|---|
| เข้าใจง่าย ตัดสินใจได้ในสายเดียว | ทีม Telesales ทีมเดียว | ไม่ต้องส่งต่อหลายทอด |
| ขายให้องค์กร ต้องสาธิตหรือพบตัว | ทีม Telemarketing ส่งงานให้ทีมขาย | คนขายใช้เวลากับรายที่พร้อมคุย |
| มูลค่าสูง รายชื่อมาก คุณภาพไม่เท่ากัน | สองทีม คัดก่อนแล้วขาย | แยกงานคัดออกจากงานปิด |
| ยังไม่รู้ว่าตลาดตอบรับไหม | ทีมเล็กทำทั้งสองงานก่อน | เรียนรู้ก่อนลงทุนแบ่งทีม |
ถ้าแบ่งสองทีม ให้เขียนเกณฑ์ส่งต่อให้ชัดว่ารายชื่อแบบไหนนับว่าพร้อม เช่น มีความต้องการจริง มีผู้ตัดสินใจ มีกรอบเวลา และใครต้องโทรกลับภายในเมื่อไร
วัดผลอะไร
ตัวชี้วัดผิด ทีมจะทำงานผิดทาง ถ้าวัดทีมคัดรายชื่อด้วยยอดขาย พนักงานจะเร่งลูกค้า ถ้าวัดทีมปิดการขายด้วยจำนวนสาย พนักงานจะรีบวาง รายละเอียดตัวชี้วัด call center ทั่วไปอยู่ในบทความ KPI ของ call center
| ทีม | ตัวชี้วัด | วิธีคิด |
|---|
| Telemarketing | อัตราติดต่อได้ | รายชื่อที่ได้คุยกับคนที่ถูกต้อง ÷ รายชื่อที่โทร |
| Telemarketing | อัตราผ่านเกณฑ์ | รายชื่อที่ผ่านเกณฑ์ ÷ รายชื่อที่ได้คุย |
| Telemarketing | ส่งต่อสำเร็จ | นัดหมายที่เกิดจริง ÷ นัดหมายที่ส่งให้ทีมขาย |
| Telesales | อัตราปิดการขาย | คำสั่งซื้อ ÷ รายชื่อที่ผ่านเกณฑ์ |
| Telesales | เวลาถึงการปิด | วันเฉลี่ยจากรับรายชื่อจนปิดการขาย |
| ทั้งสองทีม | คะแนนคุณภาพสาย | ผลสุ่มฟังเรื่องการแนะนำตัว ความถูกต้อง และการเคารพคำปฏิเสธ |
คิดจำนวนรายชื่อและคน
สูตรนี้ใช้คิดย้อนจากเป้า ตัวเลขในตัวอย่างเป็นค่าสมมติทั้งหมด ไม่ใช่ค่าเฉลี่ยของอุตสาหกรรม
รายชื่อที่ต้องใช้ = เป้าคำสั่งซื้อ ÷ (อัตราติดต่อได้ × อัตราผ่านเกณฑ์ × อัตราปิดการขาย)
จำนวนคน = (รายชื่อ × ครั้งโทรเฉลี่ยต่อรายชื่อ) ÷ (วันทำงาน × ครั้งโทรต่อคนต่อวัน)
สมมติเป้า 100 คำสั่งซื้อต่อเดือน อัตราติดต่อได้ 30% ผ่านเกณฑ์ 40% ปิดการขาย 20% จะได้ 100 ÷ (0.30 × 0.40 × 0.20) ≈ 4,167 รายชื่อ
ถ้าเฉลี่ยโทร 1.5 ครั้งต่อรายชื่อ จะมีราว 6,250 ครั้ง ถ้าทำงาน 20 วัน และโทรได้คนละ 70 ครั้งต่อวัน จะได้ 6,250 ÷ 1,400 ≈ 4.5 จึงต้องใช้อย่างน้อย 5 คน
ให้แทนด้วยตัวเลขจริงจากแคมเปญทดลอง ถ้าแบ่งสองทีม ให้คิดแยกงานคัดกับงานปิด เพราะเวลาต่อสายไม่เท่ากัน
กฎที่ต้องเช็กก่อนโทร
หัวข้อนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษากฎหมาย กฎหมายดูจากลักษณะงาน ไม่ได้ดูจากชื่อตำแหน่ง ทีมที่เรียกตัวเองว่า telemarketing จึงไม่ได้พ้นจากเรื่องนี้โดยอัตโนมัติ
การจดทะเบียนตลาดแบบตรง
โทรเสนอขายสินค้าหรือบริการถึงผู้บริโภคโดยตรง โดยหวังให้แต่ละคนตอบตกลงซื้อ ตรงกับนิยาม "ตลาดแบบตรง" และกฎหมายห้ามประกอบธุรกิจนี้ก่อนจดทะเบียน [3][4] ฝ่าฝืนมีโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และปรับอีกวันละไม่เกิน 10,000 บาทตามมาตรา 51/1 ซึ่งเพิ่มโดยฉบับที่ 3 พ.ศ. 2560 [4][9]
นิยามมี 4 องค์ประกอบ คือ สื่อสารข้อมูลเพื่อเสนอขาย ทำโดยตรงต่อผู้บริโภค ผู้บริโภคอยู่ห่างโดยระยะทาง และมุ่งหวังให้แต่ละรายตอบกลับเพื่อซื้อ [4] ตารางนี้เป็นการอ่านของผู้เขียน ไม่ใช่คำวินิจฉัยของหน่วยงาน
| งานของทีม | เข้าองค์ประกอบไหม | ควรทำอะไร |
|---|
| โทรเสนอขายให้ประชาชน แล้วปิดการขายในสาย | เข้าครบทั้ง 4 ข้อ | เตรียมจดทะเบียนก่อนเริ่ม |
| โทรเสนอขายให้ประชาชน แล้วให้ไปสั่งซื้อทางอื่นต่อ | มีแนวโน้มเข้าข่าย | ถาม สคบ. พร้อมสคริปต์จริง |
| โทรคัดความสนใจหรือนัดหมาย โดยในสายมีการเสนอสินค้า | ควรถือว่าอาจเข้าข่าย | ถาม สคบ. พร้อมสคริปต์จริง |
| โทรแจ้งสถานะพัสดุ นัดหมาย หรือตามเรื่องบริการเดิม | ไม่มีการเสนอขาย | ระวังการแทรกข้อเสนอขายในสาย |
| โทรหาลูกค้าเดิมเพื่อเสนอขายของเพิ่ม | มีการเสนอขาย จึงควรถือว่าอาจเข้าข่าย | อย่าอนุมานว่าลูกค้าเดิมได้รับยกเว้น |
| โทรหาบริษัทอย่างเดียว (B2B) | ยังไม่ชัด | ถาม สคบ. แล้วเก็บคำตอบเป็นลายลักษณ์อักษร |
| รับจ้างโทรให้แบรนด์อื่น | ต้องดูว่าใครเป็นผู้ประกอบธุรกิจตลาดแบบตรง | ทำสัญญาให้ชัดว่าใครจด |
เงื่อนไขการจด หลักประกัน และเอกสารที่ต้องยื่น อยู่ในคู่มือประชาชน [5] ส่วนสิทธิเลิกสัญญาภายใน 7 วันนับแต่วันได้รับสินค้าหรือบริการอยู่ในมาตรา 33 [3] รายละเอียดอยู่ในบทความ ทีมโทรขายต้องจดทะเบียนตลาดแบบตรงไหม
สิทธิคัดค้านของเจ้าของข้อมูล
PDPA มาตรา 32 ให้เจ้าของข้อมูลคัดค้านการใช้ข้อมูลเพื่อการตลาดแบบตรงได้เมื่อใดก็ได้ เมื่อคัดค้านแล้วต้องหยุดใช้และแยกข้อมูลออกจากข้อมูลอื่นอย่างชัดเจนทันที [6] การโทรหาผู้ที่คัดค้านแล้วจึงขัดกับมาตรานี้ และมีโทษปรับทางปกครองไม่เกิน 3 ล้านบาทตามมาตรา 83 [6]
ในทางปฏิบัติ ลูกค้าบอกคนแรกครั้งเดียวต้องมีผลกับทุกทีม ควรมีรายชื่อห้ามโทรกลางชุดเดียว ที่พนักงานและระบบโทรออกดึงจากชุดเดียวกัน
รายชื่อมาจากไหน
จดทะเบียนตลาดแบบตรงไม่ได้แทน PDPA การใช้หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลต้องได้รับความยินยอม เว้นแต่เป็นข้อมูลที่เก็บได้ตามข้อยกเว้นในมาตรา 24 หรือ 26 (มาตรา 27) [6] ร่างแนวทางของ สคส. เมื่อกรกฎาคม 2569 แนะนำให้เลือกฐานตามวัตถุประสงค์จริง แยกความยินยอมด้านการตลาดจากบริการหลัก และตรวจแหล่งข้อมูลจากบุคคลที่สามหรือผู้ค้าข้อมูล แต่ร่างนี้ยังไม่เป็นฉบับสุดท้าย [7] ถ้าบอกไม่ได้ว่ารายชื่อมาจากไหนและใช้ฐานอะไร อย่าใช้
บันทึกเสียงและธุรกิจเฉพาะ
ถ้าบันทึกสาย ต้องมีฐานกฎหมายของแต่ละวัตถุประสงค์ และแจ้งก่อนหรือขณะบันทึก โดยไม่ได้บังคับให้ขอความยินยอมทุกสาย ฐานของการบันทึกไม่ใช่ฐานของการโทรขาย ต้องตรวจแยกกัน รายละเอียดอยู่ในบทความบันทึกเสียงตาม PDPA
ธุรกิจเฉพาะอาจมีเกณฑ์ของตัวเอง เช่น การโทรเสนอขายประกันมีข้อจำกัดเรื่องวันเวลาที่โทรได้และระยะเว้นก่อนโทรซ้ำ [8] ตัวเลขอยู่ในบทความเบอร์ธุรกิจโดนบล็อก ถ้าทำงานประกัน ให้ตรวจกับประกาศของหน่วยงานกำกับอีกครั้ง
ตัวอย่างสถานการณ์ (สมมติ)
ตัวอย่างนี้เป็นเรื่องสมมติ บริษัทขายโปรแกรมคลังสินค้าให้โรงงานมีพนักงาน 6 คน ทุกคนโทรจากรายชื่อในทำเนียบธุรกิจเพื่อเสนอขายทันที ปลายสายมักไม่ใช่ผู้ตัดสินใจ และมีคนร้องเรียนว่าโดนโทรซ้ำหลังปฏิเสธแล้ว
ผู้จัดการแบ่งงานใหม่ 2 คนโทรหาว่าใครดูแลระบบและสนใจคุยไหม 4 คนรับนัดสาธิตและปิดการขาย จากนั้นทำรายชื่อห้ามโทรกลาง ให้ปุ่มเดียวบนหน้าจอหยุดทุกทีม และเขียนที่มาของรายชื่อทุกชุด เนื่องจากขายให้บริษัท ซึ่งกฎหมายยังไม่ชัด จึงโทรถาม สคบ. พร้อมสคริปต์จริง แล้วเก็บคำตอบไว้
สิ่งที่ควรวัดต่อคือ นัดหมายที่เกิดจริง อัตราปิดการขาย และจำนวนข้อร้องเรียน ถ้าตัวเลขไม่ดีขึ้น ให้กลับไปดูเกณฑ์ส่งต่อก่อนเปลี่ยนคน
ข้อควรระวัง
- จำนวนสายสูงไม่ได้แปลว่างานดี ถ้าบีบจำนวนอย่างเดียว ข้อมูลในระบบจะคุณภาพต่ำและลูกค้าถูกรบกวนมากขึ้น
- อย่าใช้รายชื่อซื้อมาโดยไม่รู้ที่มา ตรวจก่อนว่าฐานทางกฎหมายคืออะไร
- ทีมคัดส่งนัดแล้ว ทีมขายต้องโทรตามเวลาที่นัด ลูกค้ารู้สึกได้ทันทีเมื่อสองทีมไม่คุยกัน
- บทความจากสื่อบางแห่งสรุปตัวเลขโทษต่างกัน ให้ยึดตัวบทและตรวจกับ สคบ. ก่อนใช้จริง
ขั้นตอนถัดไปที่ทำได้ทันที
- ฟังสายจริง 10 สาย แล้วแยกว่าทีมกำลังคัดรายชื่อหรือปิดการขาย
- เขียนเกณฑ์ส่งต่อรายชื่อหนึ่งหน้า
- เทียบสคริปต์จริงกับตารางกฎหมายด้านบน ถ้าไม่แน่ใจ โทร สคบ.
- ตรวจว่ารายชื่อห้ามโทรกลางถูกดึงเข้าทุกทีมและทุกระบบจริง
- เขียนที่มาและฐานทางกฎหมายของรายชื่อทุกชุด