Softphone คือโปรแกรมสำหรับโทรศัพท์ผ่านอินเทอร์เน็ตที่ทำงานบนคอมพิวเตอร์ทั่วไป ไม่ใช่เครื่องโทรศัพท์เฉพาะ [1] ใช้คู่กับหูฟังที่ต่อกับคอม และต้องมีบัญชีกับตู้สาขาไอพีหรือผู้ให้บริการเสียง [1] ผู้ให้บริการจำนวนมากใช้ SIP เหมือนเครื่อง IP Phone [1] และสองฝั่งต้องมี codec ที่ใช้ร่วมกันอย่างน้อยหนึ่งตัว ชุดขั้นต่ำที่พบบ่อยคือ G.711 และ G.729 [1]
ใช้แทนโทรศัพท์โต๊ะได้ไหม คำตอบคือได้สำหรับบางงาน และไม่ควรสำหรับบางงาน บทความนี้ช่วยแยกสองกลุ่มนั้น แล้วบอกสิ่งที่ต้องเตรียมก่อนแจกแอปให้ทั้งทีม ถ้าอยากเทียบกับเครื่องจริงแบบละเอียด อ่านบทความ IP Phone คืออะไร
แอปกลายเป็นเบอร์ภายในได้อย่างไร
ผู้ดูแลตู้สร้างบัญชีให้ 1 บัญชีต่อ 1 เบอร์ภายใน ประกอบด้วยที่อยู่ตู้ ชื่อผู้ใช้ และรหัสผ่าน เมื่อใส่บัญชีนี้ในแอป แอปจะลงทะเบียนกับตู้ แล้วตู้จะส่งสายเข้าให้และรับสายออกจากแอปเหมือนเครื่องโทรศัพท์ทั่วไป สายที่ออกนอกบริษัทยังวิ่งผ่านตู้และคู่สายเดิม ปลายทางจึงเห็นเบอร์บริษัท ไม่ใช่เบอร์มือถือส่วนตัวของพนักงาน (คำอธิบายของผู้เขียน)
ตารางนี้ผู้เขียนสรุปความต่างที่ส่งผลต่องานจริง
| เรื่อง | IP Phone บนโต๊ะ | Softphone บนคอม | Softphone บนมือถือ |
|---|
| พร้อมรับสายเมื่อไร | เมื่อเครื่องมีไฟและเครือข่าย | เมื่อเปิดคอมและเปิดแอปไว้ | เมื่อระบบปลุกแอปได้ ดูหัวข้อถัดไป |
| เสียงขึ้นกับอะไร | เครือข่ายสำนักงาน | หูฟัง คอม โปรแกรมอื่น และเครือข่าย | สัญญาณ Wi-Fi หรือมือถือ และตัวเครื่อง |
| ย้ายที่ทำงาน | ต้องมีจุดแลน | ที่ไหนก็ได้ที่มีอินเทอร์เน็ต | ติดตัวตลอด |
| ใครถือบัญชี SIP | อยู่ในเครื่องที่สำนักงาน | อยู่ในคอมที่อาจออกนอกสำนักงาน | อยู่ในมือถือที่อาจหาย หรือเป็นของส่วนตัว |
มือถือ ทำไมบางครั้งสายเข้าไม่ดัง
RFC 8599 ของ IETF อธิบายว่าอุปกรณ์และระบบปฏิบัติการบางแบบ โดยเฉพาะมือถือ จะพักแอปที่ไม่ได้ใช้งาน แอปที่ถูกพักอาจไม่ตื่นเมื่อมีข้อมูลเข้ามา จึงรับสายเข้าไม่ได้ และส่งการลงทะเบียนซ้ำตามรอบไม่ได้ [2] มาตรฐานนี้จึงกำหนดวิธีใช้การแจ้งเตือนแบบ push ของระบบมือถือไปปลุกแอปเมื่อมีสายเข้า [2]
สำหรับผู้จัดการ ข้อนี้แปลเป็นคำถามสองข้อ คือแอปที่จะใช้รองรับการปลุกด้วย push ร่วมกับตู้ของคุณหรือไม่ และได้ทดสอบกับมือถือที่ล็อกจอทิ้งไว้นานแล้วหรือยัง การตั้งค่าประหยัดแบตเตอรี่บางแบบอาจทำให้แอปถูกปิดเร็วขึ้น ให้ทดสอบกับรุ่นมือถือที่ทีมใช้จริง (คำแนะนำของผู้เขียน)
งานไหนเหมาะ งานไหนไม่เหมาะ
ตารางนี้เป็นความเห็นของผู้เขียน ใช้เป็นจุดเริ่มคุยในทีม
| งาน | เหมาะไหม | เงื่อนไขหรือเหตุผล |
|---|
| ทีมขายภาคสนาม | เหมาะ ใช้บนมือถือ | ลูกค้าเห็นเบอร์บริษัท และบริษัทเห็นประวัติการโทร ต้องทดสอบเรื่องสายเข้าตอนล็อกจอ |
| เจ้าหน้าที่ call center ทำงานที่บ้าน | เหมาะ ใช้บนคอม | ต้องมีหูฟังดี อินเทอร์เน็ตนิ่ง ห้องเงียบ และมาตรการดูแลข้อมูลลูกค้าบนเครื่อง |
| ทีมที่ทำงานบนระบบข้อมูลลูกค้าในคอมทั้งวัน | เหมาะ ใช้บนคอม | ลดอุปกรณ์บนโต๊ะ และกดโทรจากหน้าจอได้ถ้าระบบเชื่อมกัน |
| พนักงานชั่วคราวหรือช่วงงานหนักตามฤดูกาล | เหมาะ | เปิดและปิดบัญชีได้เร็ว แต่ต้องมีขั้นตอนปิดบัญชีที่ทำจริง |
| พนักงานต้อนรับหรือคนรับสายแรกของบริษัท | ไม่เหมาะ | สายต้องดังแม้คอมปิดหรือกำลังรีสตาร์ต |
| จุดที่ต้องรับแจ้งเหตุในโรงงานหรืออาคาร | ไม่เหมาะ | ใช้เครื่องจริงที่มีไฟสำรอง |
| ห้องประชุม | ไม่เหมาะ | ไมโครโฟนคอมไม่ได้ออกแบบมาให้หลายคนพูด |
เสียงแย่ในแอป มักมาจาก 3 จุด
หูฟังและไมโครโฟน
Softphone มักใช้กับหูฟังที่ต่อกับการ์ดเสียงของคอม หรือโทรศัพท์แบบ USB [1] ผู้เขียนแนะนำหูฟังที่มีไมโครโฟนติดก้าน แบบต่อสายหรือ USB สำหรับคนที่คุยหลายชั่วโมงต่อวัน การใช้ลำโพงกับไมโครโฟนในตัวโน้ตบุ๊กทำให้เสียงลูกค้าย้อนเข้าไมโครโฟน ลูกค้าจึงได้ยินเสียงตัวเองสะท้อน ส่วนหูฟังไร้สายต้องทดสอบเรื่องแบตเตอรี่และการเชื่อมต่อหลุดกลางสาย
เครือข่าย
- สายแลนหรือ Wi-Fi: สำหรับคนที่คุยต่อเนื่อง ผู้เขียนแนะนำสายแลนก่อน เพราะคุณภาพสัญญาณไร้สายแปรผันตามระยะ ผนัง และคนที่ใช้ร่วม
- การจัดลำดับความสำคัญ (QoS): RFC 4594 แนะนำให้ทราฟฟิกโทรศัพท์ใช้กลุ่ม Expedited Forwarding ซึ่งมีรหัส 101110 ในเลขฐานสอง หรือ 46 ในเลขฐานสิบ [3] ในสำนักงานที่ตั้ง QoS ไว้ ให้ถามว่าแอปติดรหัสนี้ให้แพ็กเก็ตเสียงหรือไม่ ถ้าไม่ติด เสียงจากแอปจะได้สิทธิ์เท่ากับข้อมูลทั่วไป ส่วนเครือข่ายที่บ้านและอินเทอร์เน็ตมักไม่รักษาค่านี้ไว้ (ความเห็นของผู้เขียน)
- วัดก่อนเดา: ความหน่วง ความแปรปรวน และแพ็กเก็ตหาย อธิบายวิธีวัดไว้ในบทความ jitter คืออะไร
คอมและโปรแกรมอื่นที่เปิดพร้อมกัน
แอปเสียงต้องแบ่งเครื่องกับโปรแกรมอื่น ถ้าพนักงานเปิดประชุมวิดีโอ อัปโหลดไฟล์ใหญ่ หรือคอมทำงานหนักจนช้า เสียงในสายอาจขาดเป็นช่วง ผู้เขียนแนะนำให้ทดสอบบนคอมจริงของทีม ขณะเปิดโปรแกรมที่ใช้ทำงานจริงพร้อมกัน ไม่ใช่ทดสอบบนคอมของฝ่ายไอทีที่ว่างเปล่า
บัญชี SIP ในแอป คือกุญแจโทรออกของบริษัท
ใครได้ชื่อผู้ใช้และรหัสผ่านของบัญชีไป ก็ใช้ตู้ของคุณโทรออกได้ และค่าโทรตกที่บริษัท เอกสาร SIPconnect 2.0 ของ SIP Forum เตือนเรื่องเดียวกันในฝั่งคู่สายว่า ถ้าการยืนยันแบบ Digest วิ่งบนเส้นทางที่ไม่ได้เข้ารหัสด้วย TLS รหัสอาจถูกเดาแบบออฟไลน์ แล้วผู้เดาได้จะโทรโดยค่าโทรไปตกที่ตู้ [4] Softphone อยู่บนเครื่องที่ออกนอกสำนักงานได้ จึงเสี่ยงกว่าเครื่องบนโต๊ะ
- เข้ารหัส: CIRCL แนะนำว่าการยืนยันตัวตนแบบ SIP Digest ไม่ควรส่งผ่านเครือข่ายแบบไม่เข้ารหัส [6] และ NCSC แนะนำ TLS สำหรับสัญญาณและ SRTP สำหรับเสียงเมื่อใช้ตู้บนคลาวด์ [5] ให้เปิดทั้งสองอย่างถ้าตู้และแอปรองรับ
- รหัสผ่าน: NCSC แนะนำให้ช่วยผู้ใช้ตั้งรหัสที่แข็งแรง [5] และ SIPconnect แนะนำรหัสที่เครื่องสุ่มสร้าง แทนรหัสที่คนจำได้ [4] ถ้าตู้ส่งค่าตั้งเข้าแอปให้อัตโนมัติได้ พนักงานไม่จำเป็นต้องรู้รหัสเลย (ความเห็นของผู้เขียน)
- ตรวจบัญชีสม่ำเสมอ: NCSC แนะนำให้ตรวจบัญชีเป็นระยะ และปิดบัญชีที่ไม่ใช้หรือไม่ได้รับอนุญาต [5] วันที่พนักงานลาออกหรือมือถือหาย ให้ปิดบัญชีหรือเปลี่ยนรหัสในวันเดียวกัน
- จำกัดปลายทาง: NCSC แนะนำให้จำกัดประเภทเบอร์และปลายทางที่โทรได้ เช่น ปิดการโทรต่างประเทศถ้าไม่ใช้ [5] ตั้งเป็นรายบัญชี ให้เฉพาะคนที่ต้องใช้
- หนึ่งคนหนึ่งบัญชี: อย่าใช้บัญชีร่วมกัน เพื่อให้บันทึกการโทรชี้กลับถึงคนได้ (ความเห็นของผู้เขียน)
ถ้าเจ้าหน้าที่ทำงานที่บ้านและเห็นข้อมูลลูกค้าบนจอ บริษัทในฐานะผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลมีหน้าที่จัดมาตรการรักษาความมั่นคงปลอดภัยที่เหมาะสม และทบทวนเมื่อเทคโนโลยีเปลี่ยน ตาม PDPA มาตรา 37 (1) [7] การแจก Softphone ให้ทำงานนอกสำนักงานเป็นการเปลี่ยนแบบนั้น จึงควรทบทวนมาตรการไปพร้อมกัน อ่านรายละเอียดการโจมตีบัญชี SIP ได้ในบทความตู้สาขาโดนแฮกโทรต่างประเทศ ย่อหน้านี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษากฎหมาย
ทดสอบกับคนจริงก่อนแจกทั้งทีม
ขั้นตอนนี้ผู้เขียนออกแบบให้จับปัญหาที่มักโผล่หลังแจกไปแล้ว ใช้คน 2–3 คนจากทีมจริง บนเครื่องและเครือข่ายที่เขาใช้ทุกวัน
- ลงแอปและใส่บัญชี ดูว่าสถานะขึ้นว่าลงทะเบียนแล้ว
- โทรออกไปมือถือภายนอก ถามว่าปลายทางเห็นเบอร์อะไร และได้ยินชัดทั้งสองทางหรือไม่
- ให้คนนอกโทรเข้าเบอร์บริษัทแล้วโอนมาที่แอป ดูว่าแอปดังและรับได้
- คุยต่อเนื่อง 10 นาที ขณะเปิดโปรแกรมทำงานจริง เช่น ระบบข้อมูลลูกค้าหรือประชุมวิดีโอ
- บนมือถือ ล็อกจอทิ้งไว้อย่างน้อย 30 นาที แล้วโทรเข้า ดูว่าดังหรือไม่
- บนมือถือ เดินออกจากระยะ Wi-Fi ระหว่างคุย ดูว่าสายหลุดหรือคุยต่อได้
- กดเลขในเมนูอัตโนมัติ และโอนสายไปเบอร์ภายในอื่น
- ถอดหูฟังระหว่างสาย ดูว่าแอปสลับเสียงไปลำโพงหรือเงียบไป และเสียบกลับแล้วใช้ต่อได้หรือไม่
- จดผลแต่ละข้อพร้อมเวลา ถ้าข้อไหนไม่ผ่าน แก้ก่อนแจกเพิ่ม
เช็กลิสต์ก่อนแจก
- บัญชีแยกรายคน รหัสสุ่มยาว และพนักงานไม่ต้องพิมพ์รหัสเองถ้าทำได้
- เปิด TLS และ SRTP ถ้าตู้และแอปรองรับ [5][6]
- ปิดการโทรต่างประเทศและปลายทางค่าโทรสูง สำหรับบัญชีที่ไม่ต้องใช้ [5]
- มีหูฟังพร้อมไมโครโฟนสำหรับทุกคนที่คุยเป็นงานหลัก
- กำหนดเงื่อนไขเครือข่ายสำหรับคนทำงานที่บ้าน เช่น ใช้สายแลนหรือนั่งใกล้เราเตอร์
- มีขั้นตอนปิดบัญชีเมื่อพนักงานออก และเมื่อเครื่องหาย [5]
- กำหนดรอบตรวจรายการบัญชีที่ยังเปิดอยู่ [5]
- ทบทวนมาตรการดูแลข้อมูลลูกค้าบนเครื่องที่ใช้นอกสำนักงาน [7]
- ผ่านการทดสอบ 9 ขั้นด้านบนกับคนจริงแล้ว
- มีช่องทางให้พนักงานแจ้งปัญหาเสียงพร้อมเวลาและเบอร์ที่คุย