ตู้สาขา

PBX คืออะไร ตู้สาขาโทรศัพท์ทำอะไรให้ธุรกิจ

PBX หรือตู้สาขาโทรศัพท์คือระบบที่ให้พนักงานโทรหากันผ่านเบอร์ต่อภายใน และใช้คู่สายภายนอกร่วมกัน ธุรกิจเริ่มต้องการเมื่อสายเข้าเบอร์เดียวต้องส่งต่อให้หลายคนหรือหลายแผนก ส่วนจะเลือกแบบไหนขึ้นกับอินเทอร์เน็ต คนดูแลระบบ และรูปแบบการทำงาน

จัดทำโดย GW (ร่างด้วย AI ตรวจแหล่งอ้างอิงด้วย AI อีกชุด GW อนุมัติ) · GW Business International · ทะเบียนนิติบุคคล 0105552111558 · ใบอนุญาต กสทช. แบบที่หนึ่ง TEL1/2562/008 · ปรับปรุง 15 พ.ย. 2569

PBX หรือตู้สาขาโทรศัพท์ คือระบบโทรศัพท์ส่วนตัวขององค์กร ให้พนักงานโทรหากันผ่านเบอร์ต่อภายใน และออกไปยังโทรศัพท์ภายนอกผ่านคู่สายที่ใช้ร่วมกัน [1] ธุรกิจเริ่มต้องการระบบนี้เมื่อสายเข้าเบอร์เดียวต้องส่งต่อให้หลายคน หรือมีหลายแผนกหลายสาขา ปัจจุบันมี 3 แบบหลัก คือตู้แบบเดิม IP PBX และ Cloud PBX

PBX ทำงานอย่างไร

PBX ย่อมาจาก Private Branch Exchange แทนที่ทุกคนจะมีสายนอกของตัวเอง องค์กรมีคู่สายภายนอกชุดหนึ่งแล้วให้พนักงานใช้ร่วมกัน จึงใช้สายภายนอกน้อยลง [1] ระบบมี 4 ส่วนที่ควรรู้จัก

  • คู่สายภายนอก (trunk): ทางเชื่อมระหว่าง PBX กับโครงข่ายโทรศัพท์ภายนอก [1] อาจเป็นสายทองแดง วงจร E1 (วงจรดิจิทัลที่มี 30 ช่องเสียง ดูแหล่งในบทความ SIP Trunk กับ E1) หรือ SIP Trunk ซึ่งเป็นคู่สายผ่านเครือข่ายไอพี รายละเอียดอยู่ในบทความ SIP Trunk กับ E1 จำนวนช่องบอกว่าคุยกับคนนอกพร้อมกันได้กี่สาย
  • เบอร์ต่อภายใน (extension): อุปกรณ์แต่ละตัวที่ต่อกับ PBX มีเบอร์ของตัวเอง [1] เช่น เบอร์ 3 หรือ 4 หลักของพนักงานแต่ละคน
  • ระบบสลับสาย: เชื่อมสายระหว่างเบอร์ภายในกับคู่สายภายนอก และเลือกคู่สายออกให้อัตโนมัติ [1]
  • ฟังก์ชันจัดการสาย: เช่น โอนสาย สายสนทนากลุ่ม ฝากข้อความเสียง เมนูกดเลือกอัตโนมัติ (IVR) และการกระจายสายไปยังกลุ่มคนรับ ระบบแต่ละรุ่นมีไม่เท่ากัน ต้องถามให้ครบก่อนซื้อ

ตู้ 3 แบบ ต่างกันอย่างไร

ตารางนี้เป็นภาพรวมทั่วไปโดยผู้เขียน รายละเอียดจริงต่างกันตามรุ่นและผู้ให้บริการ IP PBX คือ PBX ที่ส่งเสียงด้วยโพรโทคอลอินเทอร์เน็ต เป็นได้ทั้งเครื่องหรือซอฟต์แวร์ ส่วน Cloud PBX หรือ Hosted PBX เป็นระบบที่ผู้ให้บริการดูแล ลูกค้าไม่ต้องซื้อตู้มาติดตั้ง [1]

เรื่องตู้แบบเดิมIP PBX ในสำนักงานCloud PBX
ระบบอยู่ที่ไหนตู้ในอาคารเครื่องหรือซอฟต์แวร์ขององค์กรระบบของผู้ให้บริการ
สายถึงโต๊ะสายโทรศัพท์แยกใช้เครือข่ายแลนได้ใช้เครือข่ายแลนและอินเทอร์เน็ต
ใครดูแลช่างเฉพาะทางไอทีภายในหรือผู้รับดูแลผู้ให้บริการดูแลระบบหลัก
วิธีจ่ายเงินก้อนแรกค่าตู้และเดินสายก้อนแรกค่าเครื่องและสิทธิ์ใช้งานรายเดือนหรือรายปี
ทำงานนอกสำนักงานทำได้ยากทำได้ แต่ต้องตั้งค่าเครือข่ายเพิ่มทำได้ถ้ามีอินเทอร์เน็ตและแอป
อินเทอร์เน็ตล่มไม่กระทบถ้าคู่สายไม่ได้วิ่งผ่านอินเทอร์เน็ตสายภายในยังคุยได้ สายนอกขึ้นกับคู่สายโทรศัพท์ในสำนักงานหยุด
ไฟในอาคารดับตู้หยุดเมื่อไม่มีไฟสำรองตู้และเครือข่ายหยุดเมื่อไม่มีไฟสำรองอุปกรณ์ในอาคารหยุด ระบบกลางไม่กระทบ

จุดที่คนมักเข้าใจผิดคือไฟดับ โทรศัพท์บ้านแบบแอนะล็อกได้ไฟจากชุมสายผ่านสายโทรศัพท์ [2] แต่ถ้าโทรศัพท์ต่อผ่านตู้ในอาคาร ตัวตู้ยังใช้ไฟของอาคาร จึงต้องมีไฟสำรองเหมือนกัน

ถ้ากำลังเลือกระหว่างสองแบบหลัง อ่านต่อที่บทความ IP PBX กับ Cloud PBX

ธุรกิจแบบไหนควรมี

ไม่มีจำนวนพนักงานตายตัวที่บอกว่าต้องมี PBX ให้ดูจากอาการต่อไปนี้แทน รายการนี้เป็นความเห็นของผู้เขียน

  • ลูกค้าโทรเข้าเบอร์เดียว แต่คนรับต้องจดเรื่องแล้วโทรกลับเพราะโอนสายไม่ได้
  • มีหลายแผนก และลูกค้าควรไปถึงคนรับผิดชอบโดยไม่ต้องเล่าเรื่องซ้ำ
  • มีหลายสาขาที่ต้องโอนสายหากัน
  • พนักงานขายใช้เบอร์ส่วนตัว บริษัทจึงไม่เห็นสถิติการโทร และเสี่ยงเสียช่องทางติดต่อลูกค้าเมื่อคนลาออก
  • ลูกค้าโทรเข้าแล้วสายไม่ว่างในช่วงเร่งด่วน

ถ้าธุรกิจมีคนรับสายคนเดียว และสายเข้าไม่ซ้อนกัน อาจยังไม่ต้องลงทุนระบบนี้

คิดจำนวนคู่สายภายนอกอย่างไร

อย่านับจากจำนวนโต๊ะ ให้นับจากสายที่เกิดพร้อมกันในช่วงเร่งด่วน วิธีมาตรฐานคือคิดปริมาณสายเป็นหน่วย Erlang (ปริมาณสาย = อัตราสายเข้า × เวลาถือสายเฉลี่ย ในหน่วยเวลาเดียวกัน) แล้วใช้สูตร Erlang B หาโอกาสที่สายใหม่จะเจอคู่สายเต็ม [3] สูตรด้านล่างคือรูปที่ผู้เขียนแปลงหน่วยเป็นวินาทีต่อชั่วโมง

ปริมาณสาย (Erlang) = จำนวนสายในชั่วโมงเร่งด่วน × เวลาที่สายใช้คู่สายเฉลี่ยเป็นวินาที (รวมเวลาฟังเมนูและรอคิว) ÷ 3,600

ตัวอย่างสมมติ มีสายเข้า 120 สายในชั่วโมงเร่งด่วน แต่ละสายใช้คู่สายเฉลี่ย 180 วินาที รวมเวลาฟังเมนูแล้ว ปริมาณสายคือ 120 × 180 ÷ 3,600 = 6 Erlang ผู้เขียนคำนวณจากสูตรใน [3] ได้ดังนี้

จำนวนคู่สายโอกาสที่สายใหม่จะเจอคู่สายเต็ม
10ราว 4.3%
11ราว 2.3%
12ราว 1.1%
13ราว 0.5%

ถ้าตั้งเป้าไม่เกิน 1% ต้องใช้ 13 คู่สาย ตัวเลข 1% นี้เป็นเป้าสมมติ ไม่ใช่ข้อกำหนด ให้เลือกตามผลกระทบของธุรกิจ

สูตรนี้สมมติว่าสายที่ไม่ได้คู่สายหายไปเลย ไม่รอคิวและไม่โทรกลับ [3] ถ้าระบบให้ลูกค้ารอคิว สายที่รออยู่ก็ใช้คู่สายด้วย ควรคำนวณเผื่อและทดสอบจากสถิติจริง

ถ้าคู่สายเป็นระบบไอพี ต้องเตรียมอินเทอร์เน็ตด้วย เสียงมาตรฐาน G.711 ใช้ราว 87.2 kbps ต่อสายต่อทิศทาง [4][5] ดังนั้น 13 สายใช้ราว 1,134 kbps ต่อทิศทาง ก่อนบวกค่าเผื่อ วิธีคิดอยู่ในบทความ VoIP คืออะไร

ตัวอย่างสถานการณ์ (สมมติ)

ตัวอย่างนี้เป็นเรื่องสมมติ ผู้ผลิตอาหารแช่แข็งรายหนึ่งมีสำนักงานในกรุงเทพฯ โรงงานในอยุธยาและคลังในชลบุรี พนักงานในสำนักงาน 25 คน และทีมขายภาคสนาม 10 คน ลูกค้าต้องจำเบอร์หลายแห่ง ทีมขายใช้เบอร์ส่วนตัว และผู้บริหารไม่เห็นว่าสายไหนไม่มีคนรับ

ทีมงานเริ่มจากวาดผังสายก่อนดูสินค้า กด 1 ไปฝ่ายขาย กด 2 ถามสถานะส่ง กด 3 ไปบัญชี แล้วดึงสถิติชั่วโมงเร่งด่วนมาคำนวณคู่สาย เนื่องจากบริษัทไม่มีคนดูแลเซิร์ฟเวอร์ และทีมขายอยู่นอกสำนักงาน จึงให้น้ำหนักกับ Cloud PBX ก่อน

ตัวอย่างนี้ไม่ได้แปลว่า Cloud PBX เหมาะกว่าเสมอ ถ้าเป็นโรงงานแห่งเดียวที่มีทีมไอทีและอินเทอร์เน็ตไม่มั่นคง คำตอบอาจกลับด้าน สิ่งที่ควรวัดหลังเปลี่ยนคือ สายที่ไม่มีคนรับ เวลารอ และจำนวนครั้งที่โอนสายซ้ำ

ข้อควรระวัง

  • บันทึกเสียง: PBX มักเปิดบันทึกเสียงได้ง่าย แต่ไฟล์เสียงที่โยงถึงตัวบุคคลเป็นข้อมูลส่วนบุคคล และต้องแจ้งก่อนหรือขณะเก็บข้อมูลตาม PDPA มาตรา 6 และ 23 [6] รายละเอียดอยู่ในบทความบันทึกเสียงตาม PDPA
  • ความปลอดภัย: ระบบไอพีที่เปิดรับจากอินเทอร์เน็ตเสี่ยงถูกสแกนรหัสแล้วลักลอบโทรต่างประเทศ ควรจำกัดการเข้าถึงและปิดสิทธิ์โทรต่างประเทศสำหรับเบอร์ที่ไม่จำเป็น (ความเห็นของผู้เขียน)
  • เบอร์และข้อมูล: ถามก่อนเซ็นว่าเบอร์อยู่ในชื่อใคร ย้ายออกได้หรือไม่ และบันทึกการโทรกับไฟล์เสียงดึงออกได้อย่างไร
  • ผู้ให้บริการ: การประกอบกิจการโทรคมนาคมต้องได้รับใบอนุญาตจาก กสทช. [7] ถ้าซื้อคู่สายหรือบริการเสียง ให้ขอดูเอกสารและถามว่าใครรับผิดชอบเมื่อเกิดเหตุ

เช็กลิสต์ก่อนซื้อ

  • รู้จำนวนสายสูงสุดในชั่วโมงเร่งด่วน และเวลาที่สายใช้คู่สายเฉลี่ยจากข้อมูลจริง
  • วาดผังสายแล้วว่าสายเข้าไปถึงใคร และถ้าไม่มีคนรับไปไหนต่อ
  • รู้ว่าพนักงานคนไหนต้องรับสายนอกสำนักงาน
  • มีคนรับผิดชอบดูแลระบบ อัปเดต และสำรองข้อมูล
  • อินเทอร์เน็ตและสายแลนรองรับเสียงในช่วงใช้งานหนัก
  • มีไฟสำรองสำหรับอุปกรณ์หลัก
  • กำหนดทางออกเมื่ออินเทอร์เน็ตหรือไฟดับ เช่น โอนสายไปมือถือ
  • ตรวจว่าระบบเชื่อมกับโปรแกรมที่ใช้อยู่ได้ เช่น ระบบข้อมูลลูกค้า
  • ข้อความแจ้งบันทึกเสียงตรงกับการใช้ไฟล์จริง
  • สัญญาระบุค่าใช้จ่ายรวม การย้ายเบอร์ และการเลิกสัญญา

ขั้นตอนถัดไปที่ทำได้ทันที

  1. ดึงสถิติการโทรย้อนหลัง หรือให้ทีมจดจำนวนสายในชั่วโมงเร่งด่วน 1 สัปดาห์
  2. คำนวณ Erlang จากสูตรด้านบน แล้วดูจำนวนคู่สายที่ต้องมี
  3. วาดผังสายหนึ่งหน้า และให้หัวหน้าแต่ละแผนกช่วยทวน
  4. ถามตัวเองว่าใครจะดูแลระบบ แล้วเลือกแบบที่เข้ากับคำตอบนั้น

แหล่งข้อมูล

ติดต่อ

เล่าโจทย์งานโทรออกของคุณ แล้วเราจะเสนอรูปแบบคู่สายเป็นลายลักษณ์อักษร

จำนวนพนักงาน ประเภทงาน และระบบที่ใช้อยู่ — เท่านี้ก็เริ่มคุยได้ ไม่มีค่าใช้จ่ายในการประเมิน