VoIP และ SIP

SIP Trunk คืออะไร เตรียมอะไร และคิดจำนวนช่องสายอย่างไร

SIP Trunk คือบริการคู่สายเสมือนที่เชื่อมระบบโทรศัพท์ขององค์กรกับโครงข่ายโทรศัพท์ผ่านเครือข่ายไอพี ก่อนใช้ต้องมีระบบโทรศัพท์ที่รองรับ เครือข่ายที่นิ่ง เบอร์ที่มีสิทธิใช้ และจำนวนช่องสายที่คำนวณจากชั่วโมงพีค ไม่ใช่จำนวนพนักงาน

จัดทำโดย GW (ร่างด้วย AI ตรวจแหล่งอ้างอิงด้วย AI อีกชุด GW อนุมัติ) · GW Business International · ทะเบียนนิติบุคคล 0105552111558 · ใบอนุญาต กสทช. แบบที่หนึ่ง TEL1/2562/008 · ปรับปรุง 15 พ.ย. 2569

SIP Trunk คือบริการจากผู้ให้บริการสื่อสารที่เชื่อมระบบโทรศัพท์ขององค์กรเข้ากับโครงข่ายโทรศัพท์สาธารณะผ่านเครือข่ายไอพี [1] นึกภาพเป็นคู่สายเสมือนที่ไม่ต้องเดินสายใหม่ทุกครั้งที่เพิ่มคู่สาย ก่อนใช้ควรรู้ 3 เรื่อง คือระบบของคุณต่อได้หรือไม่ เครือข่ายพร้อมหรือไม่ และต้องใช้กี่ช่องสาย

บทความนี้เน้นความเข้าใจและการเตรียมตัว ถ้าต้องการเทียบกับวงจรแบบเดิม ให้อ่านบทความ SIP Trunk กับ E1 ต่างกันยังไง

หนึ่งสายทำงานอย่างไร

SIP ย่อมาจาก Session Initiation Protocol เป็นมาตรฐานของ IETF ใน RFC 3261 (มิถุนายน 2002) ทำหน้าที่สร้าง ปรับ และยุติการสื่อสาร [2] ให้นึกว่า SIP เป็นคนนัดหมาย ส่วนเสียงเดินอีกเส้นทางหนึ่ง โดยเอกสารเดียวกันระบุว่าแพ็กเก็ตเสียงไม่ได้เดินทางเส้นเดียวกับข้อความควบคุม และ RTP เป็นโพรโทคอลที่มักใช้ส่งข้อมูลเวลาจริง [2]

  1. คนในบริษัทกดโทรออก ระบบโทรศัพท์ส่งคำเชิญ INVITE ผ่าน SIP Trunk
  2. ปลายทางรับสาย ระบบตอบกลับด้วย 200 OK
  3. เสียงพูดถูกแปลงเป็นข้อมูลดิจิทัลด้วย codec แล้วส่งเป็นแพ็กเก็ต
  4. เมื่อวางสาย ระบบส่ง BYE เพื่อปิดการสนทนา [2]

จากมุมผู้จัดการ สิ่งที่ต้องจำคือสายหนึ่งใช้ช่องสายหนึ่งช่องตลอดเวลาที่สายยังเปิดอยู่ และคุณภาพเสียงขึ้นกับเครือข่ายในช่วงเวลานั้น

ต้องมีอะไรก่อนใช้

สิ่งที่ต้องมีทำไมต้องมีตรวจอย่างไร
ระบบโทรศัพท์ที่รองรับSIP Trunk เป็นตัวเชื่อมระหว่างตู้สาขา (PBX) กับโครงข่ายโทรศัพท์ [1]ถามผู้ดูแลตู้ว่ารองรับ SIP หรือไม่ ถ้าเป็นตู้รุ่นเก่าต้องใช้เกตเวย์แปลงสัญญาณ
เครือข่ายใช้เครือข่ายเชื่อมระหว่างสาขา (WAN) ที่มีอยู่ วงจรเฉพาะ หรืออินเทอร์เน็ตก็ได้ [1]วัดคุณภาพจริงในชั่วโมงพีค เกณฑ์ที่ใช้กันอยู่ในบทความ VoIP คืออะไร
จุดป้องกันขอบเครือข่ายอุปกรณ์ session border controller (SBC) มักวางระหว่าง SIP Trunk กับระบบโทรศัพท์ เพื่อดูแลความปลอดภัย การจัดเส้นทาง และการแปลงรูปแบบเสียง [1]ถามว่าใครเป็นคนดูแล อยู่ฝั่งคุณหรือผู้ให้บริการ
เลขหมายลูกค้าต้องโทรหาคุณได้ และเบอร์ที่แสดงต้องเป็นเบอร์ที่คุณมีสิทธิใช้ดูบทความเบอร์ VoIP คืออะไร
ไฟและเส้นทางสำรองถ้าเครือข่ายหรือไฟล่ม ระบบใช้ไม่ได้กำหนดว่าสายจะไปไหนเมื่อระบบหลักหยุด

คำว่า SBC ไม่ได้มีนิยามมาตรฐานตายตัว และ RFC 5853 เตือนว่าอุปกรณ์นี้อาจกลายเป็นจุดเสียจุดเดียว [3] จึงควรถามเรื่องการสำรองด้วย

คำนวณจำนวนช่องสาย

อย่าใช้จำนวนพนักงานเป็นตัวตั้ง ให้ใช้จำนวนสายที่เปิดพร้อมกันในชั่วโมงพีค ถ้าดึงตัวเลขสูงสุดจากรายงานระบบเดิมได้ ให้เริ่มจากตัวเลขนั้น ถ้าไม่มี ใช้ 2 ขั้นนี้

ขั้นที่ 1 หาปริมาณทราฟฟิก: 1 Erlang คือการใช้ช่องสายหนึ่งช่องเต็ม 60 นาที และทราฟฟิกคำนวณจากอัตราสายเข้าคูณเวลาเฉลี่ย [4]

Erlang = จำนวนสายในชั่วโมงพีค × เวลาที่สายถือช่องเฉลี่ย (วินาที) ÷ 3,600

เวลาที่ถือช่องไม่เท่ากับเวลาคุย ถ้าลูกค้าต้องฟัง IVR หรือรอคิว ช่วงนั้นก็ใช้ช่องสายด้วย จึงต้องบวกรวมเข้าไป

ขั้นที่ 2 เลือกโอกาสที่ยอมให้สายเต็ม: สูตร Erlang B ใช้กับกรณีที่สายซึ่งเจอช่องเต็มหายไปเลย ไม่เข้าคิวและไม่โทรซ้ำ [4] ซึ่งตรงกับคำถามว่า ถ้าช่องเต็มจะมีสายโทรไม่ติดกี่เปอร์เซ็นต์ ตารางนี้ผู้เขียนคำนวณจากสูตร Erlang B

ทราฟฟิก (Erlang)ช่องสาย เมื่อยอมให้เต็ม 1%ช่องสาย เมื่อยอมให้เต็ม 2%
276
4109
61312
81514
101817
152423

ตัวเลข 1% และ 2% เป็นค่าที่ผู้เขียนใช้ประกอบตัวอย่าง ไม่ใช่มาตรฐาน ให้เลือกตามความเสียหายเมื่อโทรไม่ติด งานรับเรื่องเร่งด่วนควรยอมให้เต็มน้อยกว่างานทั่วไป ในงานจริงลูกค้าที่โทรไม่ติดมักโทรซ้ำ ซึ่งสูตรไม่ได้คิดให้ และผลอาจคลาดเคลื่อนเมื่อสายหนาแน่นมาก [4] จึงควรเผื่อไว้ แล้วดูตัวเลขจริงหลังเปิดใช้

เมื่อได้จำนวนช่องแล้ว ให้ตรวจแบนด์วิดท์ G.711 ที่แพ็กเก็ตทุก 20 มิลลิวินาทีใช้ 87.2 kbps ต่อสายต่อทิศทางบนอีเธอร์เน็ต และ G.729 ใช้ 31.2 kbps [5] การเผื่อค่าและการจัดลำดับความสำคัญของเสียงอธิบายไว้ในบทความ VoIP คืออะไร

ตัวอย่างสถานการณ์ (สมมติ)

ลองคิดกับโรงแรมสมมติแห่งหนึ่ง ฝ่ายสำรองห้องพักมี 20 ที่นั่ง ชั่วโมงพีคมี 180 สาย แต่ละสายถือช่องเฉลี่ย 160 วินาที รวมเวลาฟังเมนูและรอคิวแล้ว

  1. 180 × 160 ÷ 3,600 = 8 Erlang
  2. ถ้ายอมให้เต็ม 1% จากตารางต้องใช้ 15 ช่อง
  3. ถ้าใช้ G.711 จะได้ 15 × 87.2 = 1,308 kbps หรือราว 1.31 Mbps ต่อทิศทาง ก่อนบวกค่าเผื่อ

โรงแรมนี้จึงไม่จำเป็นต้องซื้อ 20 ช่องตามจำนวนที่นั่งตั้งแต่แรก แต่ควรยืนยันด้วยรายงานจำนวนสายพร้อมกันจริงในช่วงเดียวกันก่อนตัดสินใจ และเช็กว่าช่องที่ซื้อไม่น้อยกว่าสายที่เกิดพร้อมกันจริงในวันที่หนักที่สุด

เช็กลิสต์คำถามถึงผู้ให้บริการ

ใช้ถามเป็นชุดเดียวกันกับทุกราย แล้วเทียบคำตอบเป็นลายลักษณ์อักษร

  • ใบอนุญาต: การประกอบกิจการโทรคมนาคมตามลักษณะและประเภทที่กำหนดต้องได้รับใบอนุญาต [6] ขอเลขที่ใบอนุญาตแล้วตรวจกับ กสทช.
  • ช่องสาย: ซื้อแบบไหน นับอย่างไร เพิ่มลดชั่วคราวได้ไหม ใช้เวลากี่วัน มีระยะสัญญาขั้นต่ำหรือไม่
  • เส้นทางเชื่อมต่อ: ผ่านอินเทอร์เน็ตสาธารณะ หรือวงจรเฉพาะได้ไหม
  • ความเข้ากันได้: เคยทดสอบกับรุ่นตู้ที่คุณใช้หรือไม่ ขอทดลองก่อนได้ไหม
  • Codec: รองรับ codec ใดบ้าง ใช้ค่าใดเป็นค่าเริ่มต้น
  • เลขหมาย: ใช้เบอร์เดิมได้ไหม เบอร์ใหม่เป็นหมวดใด เบอร์ที่ปลายทางเห็นตรงกับเบอร์ของคุณหรือไม่
  • ระบบสำรอง: ถ้าเครือข่ายของคุณล่ม สายเข้าจะถูกส่งไปไหน ตั้งล่วงหน้าได้ไหม
  • ความปลอดภัย: รองรับ TLS สำหรับสัญญาณควบคุม และ SRTP สำหรับเสียงหรือไม่ ตั้งเพดานการโทรหรือปิดปลายทางต่างประเทศได้ไหม
  • เมื่อเกิดปัญหา: แจ้งใคร ช่องทางไหน ตอบในกี่ชั่วโมง และส่งหลักฐานอะไรให้ตรวจ

ข้อควรระวัง

  • การลักลอบใช้โทรออก (toll fraud): ระบบโทรศัพท์ที่ต่อออกเครือข่ายมักมาพร้อมรหัสผ่านเริ่มต้น ต้องเปลี่ยนตั้งแต่ติดตั้ง ยืนยันตัวตนการลงทะเบียน กำหนดช่วงเวลาโทรออก และเปิดโทรต่างประเทศเฉพาะประเทศที่จำเป็น [7]
  • ได้ยินเสียงข้างเดียว: เราเตอร์สำนักงานมักแปลงเลขที่อยู่เครือข่าย (NAT) ซึ่งทำให้เสียงเดินไม่ครบได้ SBC มีวิธีรองรับเรื่องนี้ [3] ให้ทดสอบทั้งโทรเข้าและโทรออกก่อนย้ายจริง
  • ความคุ้มค่า: บทความนี้ไม่ได้เทียบราคา ให้เทียบค่าช่องสาย ค่าโทร ค่าอุปกรณ์ และค่าดูแลรวมกัน
  • ตัวเลขตาราง: เป็นการประมาณจากสูตร ไม่แทนข้อมูลจริงของระบบคุณ

ขั้นตอนถัดไปที่ทำได้ทันที

  1. ขอรายงานการโทรจากระบบเดิมย้อนหลังราว 3 เดือน (ตัวเลขที่ผู้เขียนแนะนำ) หาจำนวนสายพร้อมกันสูงสุด
  2. จับเวลาว่าสายใช้เวลาในเมนูและคิวนานเท่าไร แล้วคำนวณตามขั้นตอนด้านบน
  3. ถามผู้ดูแลตู้ว่ารองรับ SIP หรือต้องใช้เกตเวย์
  4. ให้ฝ่ายไอทีวัดคุณภาพเครือข่ายในชั่วโมงพีค
  5. ส่งเช็กลิสต์ให้ผู้ให้บริการอย่างน้อย 2 ราย แล้วขอทดลองกับทีมเล็กก่อนย้ายทั้งบริษัท

แหล่งข้อมูล

ติดต่อ

เล่าโจทย์งานโทรออกของคุณ แล้วเราจะเสนอรูปแบบคู่สายเป็นลายลักษณ์อักษร

จำนวนพนักงาน ประเภทงาน และระบบที่ใช้อยู่ — เท่านี้ก็เริ่มคุยได้ ไม่มีค่าใช้จ่ายในการประเมิน