AI เสียง

IVR คืออะไร ออกแบบเมนูเสียงอย่างไรให้ลูกค้าไม่หลงทาง

IVR คือระบบรับสายอัตโนมัติที่เล่นเสียงให้ผู้โทรกดปุ่มหรือพูดตอบ เพื่อไปหาแผนกที่ถูกหรือทำรายการเองได้ เมนูที่ดีไม่ได้วัดจากจำนวนฟังก์ชัน แต่วัดจากการที่ผู้โทรถึงจุดหมายได้เร็วและหาทางไปคุยกับคนได้เสมอ

จัดทำโดย GW (ร่างด้วย AI ตรวจแหล่งอ้างอิงด้วย AI อีกชุด GW อนุมัติ) · GW Business International · ทะเบียนนิติบุคคล 0105552111558 · ใบอนุญาต กสทช. แบบที่หนึ่ง TEL1/2562/008 · ปรับปรุง 15 พ.ย. 2569

IVR (Interactive Voice Response) คือระบบรับสายอัตโนมัติที่เล่นเสียงให้ผู้โทรกดปุ่มบนแป้นโทรศัพท์หรือพูดคำตอบสั้นๆ เพื่อเลือกบริการ แล้วพาไปหาแผนกที่ถูกหรือให้ทำรายการเองได้ [1] เมนูที่ใช้ได้จริงต้องเล่าตัวเลือกให้สั้น เรียงเรื่องที่คนโทรมาบ่อยไว้ก่อน และเปิดทางไปคุยกับคนตลอด ถ้าทำแค่สามข้อนี้ เมนูส่วนใหญ่จะดีขึ้นโดยไม่ต้องเปลี่ยนระบบ

IVR ทำอะไรในสายโทรเข้า

IVR เป็นด่านแรกที่รับสายก่อนถึงพนักงาน งานหลักมี 3 อย่าง

  • พาสายไปให้ถูกคน: ถามว่าโทรมาเรื่องอะไร แล้วโอนไปกลุ่มพนักงานที่ตรงเรื่อง
  • ให้ผู้โทรทำรายการเอง: เช่น เช็กยอดหรือสถานะคำสั่งซื้อจากฐานข้อมูลโดยไม่ต้องรอพนักงาน [1]
  • เก็บข้อมูลก่อนโอน: เช่น ให้กดเลขสมาชิก เพื่อให้ข้อมูลขึ้นหน้าจอพนักงานก่อนรับสาย

การกดปุ่มในสายโทรศัพท์ใช้สัญญาณเสียงที่เรียกว่า DTMF ส่วน ACD คือระบบกระจายสายไปยังพนักงาน IVR มักทำงานคู่กับระบบนี้ (คำอธิบายทั่วไปของผู้เขียน)

ทำไมเมนูเสียงทำให้คนหงุดหงิด

เหตุหลักคือผู้โทรมองไม่เห็นรายการ จึงต้องจำเองขณะฟัง [1] งานทบทวนด้านความจำระยะสั้นประเมินว่าคนเก็บข้อมูลไว้ในใจได้ราว 4 ก้อนเท่านั้น [3] ตัวเลขนี้เป็นผลด้านความจำทั่วไป ไม่ใช่กฎของ IVR แต่ช่วยอธิบายว่าทำไมฟังถึงตัวเลือกท้ายๆ แล้วลืมตัวเลือกแรก

นอกจากความจำ ปัญหาที่เจอบ่อยคือบังคับให้ฟังจนจบก่อนกด เรียกชื่อตัวเลือกตามผังแผนกภายในที่ลูกค้าไม่รู้จัก และซ่อนทางไปหาพนักงาน

หลักออกแบบเมนู

  1. บอกสิ่งที่จะได้ก่อน แล้วค่อยบอกเลข พูดว่า "ติดตามคำสั่งซื้อ กด 1" ไม่ใช่ "กด 1 เพื่อติดตามคำสั่งซื้อ" แนวทางของรัฐมิสซูรี สหรัฐฯ ให้เหตุผลว่าวิธีนี้ลดการพึ่งความจำระยะสั้น [1]
  2. คุมจำนวนตัวเลือก แต่อย่าซอยชั้นลึกเพื่อให้เมนูดูสั้น แนวทางเดียวกันให้พยายามอยู่ที่ไม่เกิน 5 รายการ [1] อย่างไรก็ดี งานทดลองในวารสาร Human Factors พบว่าผู้ใช้เมนูแบบกว้างทำงานได้ดีกว่าและพอใจกว่าเมนูแบบลึก และโต้แย้งว่ากฎ 5 ตัวเลือกไม่ได้มาจากงานวิจัยที่มักอ้างถึง [2] ผู้เขียนอ่านเฉพาะบทคัดย่อ และการทดลองนี้ไม่ได้ทำกับผู้ใช้ไทย ข้อสรุปที่ใช้ได้คือ 5 เป็นจุดเริ่มต้น ไม่ใช่กฎตายตัว ถ้าตัดเหลือ 3 ตัวเลือกแล้วต้องกดอีก 3 ชั้น ผู้โทรอาจลำบากกว่าเดิม
  3. เรียงตามความถี่จริง เอาเรื่องที่โทรมาบ่อยไว้ก่อน [1] และอย่าข้ามเลข เช่น มีกด 1 แล้วไปกด 3 เพราะคนคาดว่าเลขจะเรียงกัน [1]
  4. ให้กดได้ทันที ไม่บังคับให้ฟังจบ และมีปุ่มประจำที่ใช้เหมือนกันทุกเมนู คือฟังซ้ำ กลับเมนูหลัก ขอความช่วยเหลือ และคุยกับคน ซึ่งมักเป็นเลข 0 [1]
  5. เว้นจังหวะให้คนใช้มือถือ คนต้องเอาโทรศัพท์ออกจากหูเพื่อกดปุ่ม จึงควรเว้นช่วงระหว่างรายการและระหว่างเมนู แต่อย่าเงียบนานจนคิดว่าระบบหยุดทำงาน [1]
  6. ตอบเมื่อกดผิดหรือไม่กด บอกว่าผิดตรงไหนและต้องทำอะไร [1] ค่าแนะนำของผู้เขียน ไม่ใช่มาตรฐาน: ให้ลองใหม่ได้ 1 ครั้ง แล้วโอนหาคนหรือรับฝากเบอร์ ไม่ตัดสายทิ้ง
  7. ใช้คำของลูกค้าและเสียงเดียวทั้งระบบ ประโยคสั้น ไม่ใช้ศัพท์ภายใน ไม่ใช้ตัวเลือกที่ฟังคล้ายกัน [1]

ถ้ามีการบันทึกเสียง ต้องแจ้งก่อนหรือขณะเก็บข้อมูลตาม PDPA มาตรา 23 [4] รายละเอียดเรื่องฐานกฎหมายและข้อความแจ้งอยู่ในบทความเรื่องการบันทึกเสียงใน call center

วิธีหาจุดที่เมนูมีปัญหา

ดูอัตราวางสายรวมอย่างเดียวไม่พอ ให้แยกดูทีละจุดในเมนู สูตรนี้เป็นวิธีที่ผู้เขียนแนะนำ

อัตราหลุดของจุดเมนู (%) = สายที่วางที่จุดนั้น ÷ สายที่เข้าถึงจุดนั้น × 100

ตัวอย่างตัวเลขสมมติ

จุดในเมนูสายที่เข้าถึงสายที่วางอัตราหลุดอ่านผลอย่างไร
ข้อความต้อนรับ1,000303%ยังไม่เด่น
เมนูหลัก970606.2%ดูต่อว่าเรื่องไหนหาไม่เจอ
เมนูย่อยฝ่ายบัญชี40012030%จุดที่ควรแก้ก่อน

อัตราสูงที่จุดเดียวมักหมายถึงข้อความยาว ตัวเลือกกำกวม หรือไม่มีตัวเลือกตรงกับที่ลูกค้าต้องการ แต่ยังเป็นการตั้งสมมติฐาน ควรฟังบันทึกเสียงจริงของจุดนั้นก่อนแก้ ส่วนการอ่านค่าอัตราสายที่ลูกค้าวางก่อนรับของทั้งศูนย์ ดูบทความเรื่อง KPI ของ call center

กดปุ่ม หรือให้ AI ฟังเสียง

ตารางนี้เป็นแนวทางของผู้เขียน

เรื่องที่พิจารณาIVR กดปุ่มระบบเสียง AI
วิธีตอบกดเลขพูดเป็นประโยค
เหมาะกับเรื่องไม่กี่เรื่อง เส้นทางตายตัวเรื่องหลากหลายที่ลูกค้าอธิบายเป็นคำพูด
ข้อมูลตัวเลข เช่น รหัส เลขอ้างอิงชัดเจน เพราะเป็นการกดปุ่มต้องทดสอบ เพราะอาจฟังผิด
จุดเสี่ยงเมนูยาวเมื่อบริการมากสำเนียง เสียงรบกวน และการตอบผิด
สิ่งที่ต้องดูแลปรับเมนูและไฟล์เสียงปรับข้อมูลคำตอบ ตรวจบทสนทนา และวางทางส่งต่อคน

แนวทางที่ใช้กันได้คือแบบผสม เช่น เลือกภาษาด้วยปุ่ม แล้วให้ AI รับฟังเรื่อง และให้กดเลขเมื่อต้องกรอกข้อมูลตัวเลข ไม่ว่าเลือกแบบไหน ควรมีทางไปหาคน ผลสำรวจลูกค้า 3,566 รายเมื่อกุมภาพันธ์ถึงมีนาคม 2569 พบว่า 87% เห็นว่าการมีทางเลือกไปหาพนักงานเป็นเรื่องจำเป็นเมื่อบริษัทใช้ AI และผู้จัดทำแนะนำว่าไม่ควรบังคับให้ AI เป็นด่านแรกของทุกเรื่อง [5] แหล่งนี้ไม่ได้ระบุว่าเป็นตัวแทนลูกค้าไทย

ถ้าใช้ AI รับสาย อ่านต่อได้ในบทความเรื่อง AI Agent และบทความเรื่องการบอกลูกค้าว่าเป็น AI

ตัวอย่างสถานการณ์ (สมมติ)

ลองนึกถึงโรงเรียนกวดวิชาสมมติแห่งหนึ่ง เมนูแรกมี 7 ตัวเลือกตามชื่อแผนก ก่อนเข้าเมนูยังเปิดเสียงโฆษณายาว ทีมงานดึงเหตุผลการโทรย้อนหลัง 3 เดือน พบว่าเรื่องที่มาบ่อยคือถามตารางเรียนและขอเปลี่ยนรอบเรียน

ทีมจึงตัดเสียงโฆษณา และเขียนเมนูใหม่เป็น "ถามตารางเรียน กด 1 · เปลี่ยนรอบเรียน กด 2 · เรื่องอื่น กด 3 · คุยกับเจ้าหน้าที่ กด 0" จากนั้นลองกับผู้โทรจริงช่วงสั้นๆ แล้วเทียบอัตราหลุดรายจุดก่อนและหลัง ถ้าจุดไหนไม่ดีขึ้น ก็ฟังบันทึกเสียงหาสาเหตุต่อ ไม่สรุปจากความรู้สึก

เช็กลิสต์ก่อนเปิดใช้

ตัวเลขในหัวข้อนี้เป็นค่าแนะนำของผู้เขียน ไม่ใช่มาตรฐาน เว้นแต่มีเลขอ้างอิง

  • ข้อความแรกบอกชื่อบริษัทหรือหน่วยงาน [1] และจบในไม่กี่วินาที (ค่าแนะนำของผู้เขียน)
  • เมนูแรกไม่เกิน 5 ตัวเลือก [1] และไม่ลึกเกินจำเป็น [2]
  • ทุกชั้นมีปุ่มฟังซ้ำ กลับเมนู และคุยกับคน [1]
  • กดได้ทันทีโดยไม่ต้องฟังจบ [1]
  • เรียงลำดับจากข้อมูลการโทรจริง
  • ทดสอบกรณีกดผิด ไม่กด และโทรนอกเวลาทำการ
  • นอกเวลาบอกเวลาเปิดทำการ และมีทางฝากเบอร์
  • แจ้งการบันทึกเสียงครบตามบทความเรื่อง PDPA [4]
  • ฟังไฟล์เสียงผ่านสายโทรศัพท์จริง ไม่ฟังจากคอมพิวเตอร์อย่างเดียว

ข้อควรระวัง

  • อย่าใช้ IVR เป็นกำแพงกันลูกค้า การซ่อนปุ่มหาพนักงานอาจลดสายบนกระดาษ แต่ปัญหายังอยู่ (ความเห็นของผู้เขียน)
  • ถ้าเปลี่ยนเมนู ลูกค้าประจำอาจกดเลขเดิมตามความเคยชิน ควรมีข้อความสั้นบอกว่าเมนูเปลี่ยนในช่วงแรก (ความเห็นของผู้เขียน)
  • อย่าเชื่อตัวเลขว่า "3 ตัวเลือกคือดี" แบบตายตัว ให้ดูข้อมูลของสายคุณเอง [2]
  • แนวทาง [1] เป็นเอกสารปี 2549 ของหน่วยงานในสหรัฐฯ ใช้เป็นหลักคิดได้ แต่ไม่ใช่ข้อกำหนดในไทย

ขั้นตอนถัดไปที่ทำได้ทันที

  1. โทรเข้าเบอร์บริษัทเอง นับเวลาตั้งแต่รับสายจนถึงคุยกับคน
  2. ดึงเหตุผลการโทรย้อนหลังราว 3 เดือน (ตัวเลขที่ผู้เขียนแนะนำ) แล้วจัดอันดับ
  3. เขียนเมนูปัจจุบันลงกระดาษ ขีดตัวเลือกที่ใช้ชื่อแผนกแทนภาษาลูกค้า
  4. ขอรายงานจุดที่สายหลุดรายเมนูจากผู้ดูแลระบบ
  5. แก้จุดที่หลุดสูงสุดจุดเดียว แล้ววัดซ้ำก่อนแก้จุดถัดไป

แหล่งข้อมูล

ติดต่อ

เล่าโจทย์งานโทรออกของคุณ แล้วเราจะเสนอรูปแบบคู่สายเป็นลายลักษณ์อักษร

จำนวนพนักงาน ประเภทงาน และระบบที่ใช้อยู่ — เท่านี้ก็เริ่มคุยได้ ไม่มีค่าใช้จ่ายในการประเมิน